Is de arbeidsmarkt in het derde kwartaal van 2026 verder afgekoeld?

De krapte zakte in het derde kwartaal van 95 naar 92 vacatures per 100 werklozen. Niet door minder vacatures, maar doordat meer mensen werk zoeken. Wat dat voor 2027 betekent.

Door Pieter van Dooren, Co-Founder

Een klein beetje, en niet om de reden die je zou verwachten. Volgens CBS stonden er in het derde kwartaal van 2026 voor elke 100 werklozen 92 openstaande vacatures, tegen 95 een kwartaal eerder. Het aantal vacatures bleef vrijwel gelijk; de daling komt doordat er 11 duizend werklozen bijkwamen.

Dit is het vervolg op Is de arbeidsmarkt in 2026 nog krap?, over het tweede kwartaal. Wat de spanningsindicator meet en hoe je hem leest, staat daar. Hier gaat het om wat er sindsdien veranderd is.

Wat veranderde er tussen het tweede en het derde kwartaal van 2026?

Opvallend is eerst wat niet veranderde. In de seizoengecorrigeerde reeks van CBS staat voor het derde kwartaal een plus van duizend vacatures, na zes kwartalen op rij met een min. CBS noemt het aantal zelf vrijwel onveranderd: eind september stonden er 375 duizend vacatures open. Het zijn voorlopige cijfers, maar de daling die sinds begin 2025 elk kwartaal terugkwam, zit er deze keer niet in.

Wat wel bewoog, is de werkloosheid. Die liep op van 3,9 naar 4,0 procent: 407 duizend mensen, 11 duizend meer dan in het tweede kwartaal, toen het aantal werklozen nog met 17 duizend daalde. Tegelijk kwamen er 14 duizend banen bij, tot 11,7 miljoen.

Wie een stap verder terugkijkt, ziet dat het tweede kwartaal de uitschieter was: in het eerste kwartaal van 2026 stond de teller op 91, in het derde kwartaal van 2025 op 97. Over een jaar gemeten gaat de lijn omlaag, over het laatste halfjaar beweegt hij zijwaarts.

Wat vertraagde, is de doorstroom. Er ontstonden 342 duizend nieuwe vacatures, 13 duizend minder dan in het tweede kwartaal, en er werden er 341 duizend vervuld, 16 duizend minder. Er komen minder vacatures bij, maar er worden er ook minder ingevuld, dus de voorraad blijft staan.

Waar komen de extra werklozen vandaan?

Niet doordat per saldo meer mensen hun baan verloren. Volgens CBS vonden meer werklozen werk dan er werkenden werkloos raakten, en die stroom alleen trok de werkloosheid met 15 duizend omlaag. De stijging komt van de andere kant: mensen die eerst niet op de arbeidsmarkt meededen, gingen zoeken zonder meteen een baan te vinden. Die instroom was per saldo 26 duizend, ruim twee keer zoveel als de 12 duizend van het tweede kwartaal.

Ook een groep die niet als werkloos telt, groeide. Het aantal deeltijders dat meer uren wil werken en daarvoor direct beschikbaar is, steeg met 20 duizend naar 588 duizend. Daarnaast kwam het aantal mensen dat een jaar of langer werk zoekt uit op 73 duizend, 7 duizend meer dan een kwartaal eerder.

Voor wie werft, betekent dit dat het extra aanbod van dit kwartaal vooral bestaat uit mensen die van buiten de arbeidsmarkt instromen en uit deeltijders die meer uren zoeken. Een vacature die alleen op een volle werkweek met jaren ervaring is geschreven, mist die groep. Een functie die je ook voor minder uren openzet, of die ruimte laat om in te groeien, sluit er beter op aan.

Wat betekent deze beweging voor het vierde kwartaal en begin 2027?

CBS voorspelt niets, het Centraal Planbureau wel. In zijn raming van september rekent het CPB voor 2027 met een gemiddelde werkloosheid van 4,0 procent, het niveau dat CBS in het derde kwartaal al meet. Klopt die raming, dan wordt de markt in 2027 niet wezenlijk ruimer dan nu. Het CPB schrijft er wel bij dat de onzekerheid rond de raming verhoogd is.

Per bedrijfstak liep het kwartaal uiteen. In de bouw zakte de vacaturegraad nauwelijks, van 73 naar 72 openstaande vacatures per duizend banen, en het blijft de bedrijfstak met de hoogste vacaturegraad. Voor werving in bouw en infra is de afkoeling dus minimaal. In de zorg kwamen er 5 duizend banen bij en stonden eind september 69,1 duizend vacatures open, tegen 68,5 duizend een kwartaal eerder. In het onderwijs daalde het aantal vacatures met duizend. In de zakelijke dienstverlening, uitzendbureaus niet meegerekend, verdwenen 8 duizend banen.

Voor functies die al lang schaars zijn, is de beweging van dit kwartaal te klein om je aanpak op aan te passen; hoe je die wel invult, staat bij moeilijk vervulbare vacatures. Heb je begin 2027 meerdere vacatures tegelijk open en weinig capaciteit om ze zelf op te pakken, dan kun je de werving ook uitbesteden.

Over de grens ligt het anders. Het Duitse IAB heeft zijn telling over het derde kwartaal nog niet gepubliceerd; in het tweede kwartaal kwamen daar 291 geregistreerde werklozen op elke 100 openstaande vacatures. In Frankrijk bleef de werkloosheid volgens INSEE vrijwel gelijk, op 8,2 procent. De definities verschillen per land, dus vergelijk de getallen niet een-op-een.

Wat vragen werkgevers ons over de arbeidsmarkt na het derde kwartaal?

Hoeveel vacatures zijn er per werkloze in het derde kwartaal van 2026?

Volgens CBS 92 per 100 werklozen: 375 duizend openstaande vacatures tegenover 407 duizend werklozen. In het tweede kwartaal was dat 95 per 100, in het eerste 91. Van eind 2021 tot en met het tweede kwartaal van 2025 waren er meer vacatures dan werklozen; sinds het derde kwartaal van 2025 is dat omgedraaid.

Is de werkloosheid in Nederland gestegen in het derde kwartaal?

Ja, licht: van 3,9 naar 4,0 procent van de beroepsbevolking. De stijging komt vooral van mensen die van buiten de arbeidsmarkt instroomden en nog geen baan vonden, niet van een golf ontslagen. CBS wijst erop dat de werkloosheid in het tweede kwartaal van 2022 nog 3,3 procent was en sindsdien langzaam oploopt.

Wanneer verschijnen er nieuwe cijfers over krapte per beroep?

UWV werkt zijn dashboard Spanningsindicator, met de spanning per beroepsgroep en per regio, bij op de eerste werkdag van maart, juni, september en december. De eerstvolgende update staat volgens die vaste planning op 1 december. CBS publiceert zijn landelijke arbeidsmarktcijfers per kwartaal; de cijfers in dit artikel komen uit het bericht van 30 oktober 2026.

Komen er in 2027 meer kandidaten beschikbaar?

Een beetje. Het CPB rekent in zijn septemberraming met gemiddeld 415 duizend werklozen in 2027, tegen 400 duizend in 2026, en met een beroepsbevolking die in 2027 met 0,6 procent groeit. Dat is extra aanbod, maar geen omslag: voor de meeste functies blijft het zoeken.

SocialFind schreef dit artikel op basis van het kwartaalbericht van CBS van 30 oktober 2026 en de raming van het CPB van september 2026, nagekeken op 17 november 2026. Wil je zulke artikelen in je mail, schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.

Onze nieuwsbrief

Wat wij tegenkomen in ons werk voor werkgevers, kort samengevat in één mail: nieuwe artikelen, cijfers over de arbeidsmarkt en wat daar praktisch uit volgt.

Ongeveer één mail per week. Afmelden kan met één klik onderaan elke mail. Wat wij met je gegevens doen, staat in onze privacyverklaring.

We gebruiken cookies

Deze website gebruikt cookies om goed te werken en om het gebruik van de site te meten. Statistieken en marketing gebruiken we alleen met jouw toestemming. Je keuze kun je altijd aanpassen via "Cookie-instellingen" in de footer.