Sollicitatiegesprek voorbereiden als werkgever: welke vragen stel je wel en niet?
Goede vragen komen uit het werk, niet uit een lijstje. Hoe je een sollicitatiegesprek voorbereidt, wat je vraagt en welke vragen je niet mag stellen.
Door Ken Pauw, Head Of Recruitment
Een sollicitatiegesprek voorbereiden als werkgever doe je vanuit het werk: vier of vijf vragen uit het functieprofiel, voor elke kandidaat dezelfde, met vooraf bepaald wat een goed antwoord is. Privézaken en gezondheid blijven erbuiten. Dat is geen formaliteit: het College voor de Rechten van de Mens sprak in 2025 in totaal 139 oordelen uit, 74 daarvan over arbeid.
Hoe bereid je een sollicitatiegesprek voor als werkgever?
De voorbereiding bepaalt of je na drie gesprekken kandidaten kunt vergelijken, of alleen nog weet wie je het prettigst vond. Vier dingen regel je vooraf.
Haal de vragen uit het werk. Pak het functieprofiel en schrijf op wat iemand in de eerste maanden echt moet doen. Elke taak die ertoe doet, wordt een vraag. Wie een planner zoekt, vraagt niet of iemand stressbestendig is, maar wat hij deed toen de laatste keer een vracht op het laatste moment uitviel.
Bepaal wat een goed antwoord is. Schrijf per vraag in een paar woorden op waar je naar luistert: een concreet voorbeeld, een eigen rol, een uitkomst. Geef na elk gesprek per vraag een score, voordat je met de andere interviewer praat. Zo weegt de laatste indruk niet zwaarder dan de rest van het gesprek.
Verdeel de rollen. Een persoon stelt de vragen, de ander schrijft mee. Spreek af wie aan het eind de vervolgstap noemt en wanneer de kandidaat iets hoort. Hoe wij de intake, de planning en de opvolging rond zulke gesprekken inrichten, lees je bij recruitment operations.
Vertel de kandidaat wat er komt. Wie er aan tafel zit, hoe lang het duurt en of er een opdracht bij hoort. Wie weet wat er komt, hoeft niet eerst de situatie af te tasten en kan meteen over het werk praten.
Wat vraag je bij een sollicitatiegesprek als werkgever?
De vragen die het meest opleveren, gaan over wat iemand gedaan heeft, niet over wat hij zou doen. Een hypothetische vraag lokt het antwoord uit dat de kandidaat denkt dat je wilt horen. Een vraag naar een echte situatie dwingt tot details.
Begin dus met vragen als "Vertel over de laatste keer dat je planning op de dag zelf omviel. Wat deed je als eerste?" en vraag door: wat deed jij zelf, wat was de uitkomst, wat zou je nu anders doen. Drie keer doorvragen op een voorbeeld zegt meer dan tien vragen die je afvinkt.
Laat daarnaast een stukje van het werk zien of doen. Een klantmail beantwoorden, een rooster puzzelen, een tekening lezen: een korte opdracht toont wat een gesprek alleen kan beloven. Houd hem klein, anders vraag je onbetaald werk.
Praktische vragen horen er gewoon bij, zolang ze over de functie gaan: wanneer iemand kan beginnen, of de reistijd haalbaar is, of het rooster past. Vragen als "Waar zie je jezelf over vijf jaar?" en "Wat is je grootste zwakte?" kun je schrappen. Ze leveren ingestudeerde antwoorden op en zeggen weinig over het werk.
Bewaar ten slotte een kwart van de tijd voor de vragen van de kandidaat. Het gesprek is ook het moment waarop hij jou beoordeelt, en wat hij daar hoort, bepaalt mee of hij voor jou kiest of voor een bekendere naam. Hoe elk contact met kandidaten bijdraagt aan je naam als werkgever, lees je bij werkgeversmerk versterken.
Welke vragen mag je niet stellen?
De hoofdregel van de Rijksoverheid is kort: je stelt alleen vragen die relevant zijn voor de functie. Privézaken en gezondheid horen daar in de regel niet bij.
Over gezondheid is de wet het duidelijkst. Volgens artikel 4 van de Wet op de medische keuringen mag alleen een keurend arts vragen stellen over de gezondheid van een sollicitant of over zijn ziekteverzuim in het verleden. Een aanstellingskeuring mag alleen als de functie bijzondere medische eisen stelt, en dan moet dat in de vacature staan. Wat je wel mag: de taak omschrijven en vragen of iemand die aankan. "In deze functie sta je vier uur achter elkaar in de keuken. Lukt dat?" is toegestaan; "Heb je last van je rug?" niet.
Vraag ook niet naar een kinderwens of zwangerschap. Een sollicitant hoeft daar geen antwoord op te geven, en wie zwanger is, hoeft het niet te vertellen. De Algemene wet gelijke behandeling rekent onderscheid op grond van zwangerschap tot onderscheid op grond van geslacht.
Dezelfde wet verbiedt bij het vervullen van een vacature in principe onderscheid op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele gerichtheid en burgerlijke staat. Een smalle uitzondering geldt voor organisaties op godsdienstige, levensbeschouwelijke of politieke grondslag, voor hun eigen personeel. Daarnaast toetst het College ook op leeftijd en op handicap of chronische ziekte. Let op vragen die neutraal klinken maar dat niet zijn: "Hoe combineer je dit met je gezin?" of "In welk jaar ben je afgestudeerd?" kunnen gelezen worden als een vraag naar gezinssituatie of leeftijd.
Hoe vaak het in de praktijk misgaat, laat het College zien. Over alle terreinen samen stelde het in 2025 in 63 procent van zijn oordelen discriminatie vast. Wie zijn vragen uit het werk haalt en ze aan iedereen stelt, blijft in elk geval binnen de hoofdregel.
Lopen er na de gesprekken te weinig kandidaten door naar een aanbod, kijk dan naar het hele proces en niet alleen naar de vragen. Hoe wij per stap uitzoeken waar het hapert, staat in onze RPO-werkwijze.
Wat vragen werkgevers ons over sollicitatiegesprekken?
Hoeveel vragen stel je in een sollicitatiegesprek?
Liever vijf vragen waar je goed op doorvraagt dan vijftien die je afwerkt. Vier of vijf vragen over het werk, een korte opdracht als die past, en ruim tijd voor de vragen van de kandidaat is voor de meeste functies genoeg. Gebruik voor iedere kandidaat dezelfde vragen, anders vergelijk je aan het eind gesprekken in plaats van mensen.
Wat doe je als een kandidaat zelf over zijn gezondheid of gezin begint?
Luister, maar vraag niet door en schrijf het niet op. Breng het gesprek terug naar de taken van de functie. Volgens de Rijksoverheid moet een sollicitant medische klachten alleen melden als ze problemen kunnen geven bij het werk, en een zwangerschap hoeft niemand te melden. Wat iemand verder vrijwillig vertelt, hoort niet mee te wegen in je besluit.
Wie hoort er bij het gesprek te zitten?
De leidinggevende die de beslissing neemt, en een tweede persoon die meeschrijft en zelf scoort. Meer mensen aan tafel maakt het gesprek zelden beter. Laat de screening vooraf telefonisch doen, op criteria die je vooraf hebt vastgelegd; hoe je kandidaten tot aan het gesprek warm houdt, lees je bij screening en kandidaatopvolging. Ontbreekt de tijd voor dat voorwerk, dan kun je dat deel van de werving uitbesteden; het gesprek zelf blijft bij jou.
SocialFind schreef dit artikel op basis van de uitleg van de Rijksoverheid, de Wet op de medische keuringen, de Algemene wet gelijke behandeling en de Monitor Discriminatiezaken 2025 van het College voor de Rechten van de Mens, nagekeken op 9 november 2026. Wij screenen kandidaten voor werkgevers die structureel personeel zoeken en dragen ze met een gespreksverslag over aan de leidinggevende, die het gesprek zelf voert. Wil je dit soort artikelen in je mailbox, schrijf je in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief
Wat wij tegenkomen in ons werk voor werkgevers, kort samengevat in één mail: nieuwe artikelen, cijfers over de arbeidsmarkt en wat daar praktisch uit volgt.