Strategische personeelsplanning: hoe maak je er een in vijf stappen?

Wat valt onder strategische personeelsplanning en hoe maak je er een? Vijf stappen van de bezetting van nu naar een wervingsplan, met de vergrijzing als reden om te beginnen.

Door Joena Ruchtie, Co-Founder

Strategische personeelsplanning legt de bezetting die je organisatie over een paar jaar nodig heeft naast de bezetting die je dan nog hebt, en bepaalt hoe je het verschil overbrugt. Een reden om er nu mee te beginnen: volgens het CBS hadden in 2025 2,4 miljoen mensen van 55 jaar en ouder in Nederland betaald werk.

Dat zijn er 816 duizend meer dan in 2015, en de hele werkzame beroepsbevolking kwam in 2025 uit op ruim 9,8 miljoen mensen. Wie nu 55 of 60 is, stopt in de komende jaren met werken. In je eigen organisatie kan precies die groep op de functies met de meeste ervaring zitten. Een strategische personeelsplanning maakt dat zichtbaar voordat het een openstaande vacature wordt.

Wat valt onder strategische personeelsplanning?

Personeelsplanning heeft drie niveaus, en het helpt om ze uit elkaar te houden. Operationele personeelsplanning is het rooster: wie werkt er volgende week op welke dienst. Tactische personeelsplanning gaat over het komende jaar: welke vacatures je opent, met welk budget en wanneer. Strategische personeelsplanning kijkt verder vooruit en begint niet bij vacatures, maar bij de vraag wat je organisatie straks moet kunnen.

Onder strategische personeelsplanning vallen vier onderwerpen. De kwantitatieve kant: hoeveel mensen en uren je nodig hebt, per functie of team. De kwalitatieve kant: welke kennis en vaardigheden daarbij horen, en welke belangrijker worden of verdwijnen. De uitstroom: wie er met pensioen gaat, waar het vertrek hoog is en welke contracten aflopen. En de buitenwereld: hoe makkelijk je de mensen vindt die je zoekt, en wie er nog meer om dezelfde vakmensen vraagt.

Wat er niet onder valt, is het wervingsplan zelf. Dat is de vertaling naar concrete vacatures, startdata en budgetten voor een jaar, en hoe je dat opstelt lees je in ons artikel over een wervingsplan voor 2027. Dit artikel gaat over de stap ervoor: bepalen welke bezetting je over een paar jaar nodig hebt en waar het gat zit.

Hoe maak je een strategische personeelsplanning?

Je hebt er geen apart softwarepakket voor nodig. Een spreadsheet met een rij per functie en een handvol kolommen is genoeg om te beginnen. Deze vijf stappen zet je met de directie en de leidinggevenden in een paar sessies.

Stap 1. Leg de koers vast. Begin bij de plannen van de organisatie, niet bij het personeelsbestand. Gaat er een vestiging open, verandert het aanbod, wordt een proces geautomatiseerd? Schrijf per plan op welk werk erbij komt, welk werk verandert en welk werk verdwijnt. Kies ook de periode waarover je plant, bijvoorbeeld de looptijd van je ondernemingsplan.

Stap 2. Breng de huidige bezetting in kaart. Zet per functie op een rij hoeveel mensen en uren er nu zijn, met de leeftijdsopbouw, de contractvorm en het moment waarop een tijdelijk contract afloopt. Voeg toe wie in de planperiode met pensioen gaat en hoe hoog het vertrek per team de afgelopen jaren was. Die laatste kolom vul je met je eigen cijfers, niet met een landelijk gemiddelde.

Stap 3. Bepaal de bezetting die je nodig hebt. Vertaal de koers uit stap 1 naar functies en uren aan het eind van de planperiode. Doe dat samen met de leidinggevenden: zij weten welk werk nu blijft liggen en welke kennis bij één persoon zit. Beschrijf ook de vaardigheden die nieuw zijn, want een functie met dezelfde naam kan over een paar jaar ander werk vragen.

Stap 4. Zet het verschil op een rij en kies per gat een route. Leg stap 2 en stap 3 naast elkaar. Per functie zie je dan een tekort, een overschot of een verschuiving in vaardigheden. Kies per gat een route: iemand intern opleiden of laten doorgroeien, extern werven, tijdelijk inhuren of het werk anders organiseren. Ook een overschot is een uitkomst, want omscholing kan daar een vacature elders voorkomen.

Stap 5. Maak er een wervingsplan van en plan het bijsturen. Alles wat je extern moet werven, gaat met een startdatum en een eigenaar naar het wervingsplan. Spreek daarnaast een vast moment af, bijvoorbeeld elk halfjaar, waarop je de planning naast de werkelijkheid legt. Is het vertrek anders dan verwacht of zijn de plannen veranderd, dan pas je de planning aan. Een planning die een jaar in een la ligt, is daarna vooral een archiefstuk.

Wat doe je als de planning een groot wervingsgat laat zien?

Vaak is de uitkomst van stap 4 dat een deel van het gat alleen met werving te dichten is. Dan helpt het om te weten welke functies in jouw markt lastig te vinden zijn en hoe lang werving daar duurt, zodat je op tijd begint. Hoe je die keuzes vertaalt naar doelgroepen, kanalen en een boodschap, staat op onze pagina over recruitmentstrategie.

Moet je in dezelfde periode meerdere vacatures tegelijk vervullen, dan wordt capaciteit de vraag: heeft je eigen team de tijd om al die procedures goed te doorlopen? Sommige werkgevers besteden in zo'n periode een deel van de werving uit via RPO, waarbij een externe partij het wervingsproces geheel of gedeeltelijk overneemt. Of dat past, hangt af van hoe structureel de behoefte is die uit je planning komt.

Weet je nog niet waar het probleem zit, bijvoorbeeld omdat vacatures openblijven zonder duidelijke reden, begin dan met een recruitmentdiagnose voordat je de planning in vacatures omzet.

Wat vragen werkgevers ons over personeelsplanning?

Wat is het verschil tussen strategische en operationele personeelsplanning?

Operationele personeelsplanning gaat over de korte termijn: roosters, diensten en vervanging bij ziekte. Strategische personeelsplanning kijkt jaren vooruit en gaat over de samenstelling van je personeelsbestand: welke functies, hoeveel mensen en welke vaardigheden je nodig hebt. Daartussen zit de tactische planning, het jaarplan met vacatures en budget. De drie hangen samen, maar worden vaak door verschillende mensen gemaakt.

Hoe ver vooruit kijk je bij strategische personeelsplanning?

Er is geen vaste termijn. Een logische keuze is de periode van je ondernemingsplan, omdat de personeelsplanning daaruit volgt. Kijk je verder vooruit dan je plannen reiken, dan wordt het gissen. Neem een kortere periode voor functies waar het werk snel verandert, en een langere voor functies met een lange opleiding of inwerktijd.

Wie maakt de strategische personeelsplanning?

Meestal HR of de directie, maar nooit alleen. De leidinggevenden leveren de kennis over het werk, finance de ruimte in de begroting en de directie de koers. HR brengt het samen en bewaakt het bijsturen. In een kleinere organisatie zonder HR-afdeling kan de directeur het zelf doen, zolang de leidinggevenden bij stap 3 aan tafel zitten.

SocialFind schreef dit artikel met de cijfers van het CBS, nagekeken op 9 november 2026. Wij werven voor werkgevers die structureel personeel zoeken en denken mee zodra je planning laat zien welke functies je van buiten moet vinden. Wil je dit soort artikelen in je mailbox, schrijf je in voor onze nieuwsbrief.

Onze nieuwsbrief

Wat wij tegenkomen in ons werk voor werkgevers, kort samengevat in één mail: nieuwe artikelen, cijfers over de arbeidsmarkt en wat daar praktisch uit volgt.

Ongeveer één mail per week. Afmelden kan met één klik onderaan elke mail. Wat wij met je gegevens doen, staat in onze privacyverklaring.

We gebruiken cookies

Deze website gebruikt cookies om goed te werken en om het gebruik van de site te meten. Statistieken en marketing gebruiken we alleen met jouw toestemming. Je keuze kun je altijd aanpassen via "Cookie-instellingen" in de footer.