Deepfake-sollicitant: hoe herken je een nepkandidaat bij werving op afstand?
Een Noord-Koreaans netwerk kwam met valse identiteiten binnen bij meer dan 70 Amerikaanse bedrijven. Wat dat betekent als je op afstand werft, en hoe je de identiteit controleert.
Door Nikolay Broeks, Automation & Growth Engineer
Meer dan 70 Amerikaanse bedrijven namen IT'ers aan die niet waren wie ze zeiden te zijn, meldde het Amerikaanse ministerie van Justitie op 13 oktober 2026. Achter de valse identiteiten zat volgens de aanklacht een Noord-Koreaans netwerk. Zo'n nepkandidaat herken je zelden aan de video alleen, wel aan wat niet klopt tussen gesprek, identiteitsbewijs, adres en rekening.
Wat is een deepfake-sollicitant?
Een deepfake-sollicitant solliciteert onder een identiteit die niet de zijne is, en laat beeld of stem bewerken of genereren zodat het gesprek bij die identiteit past. Het is de digitale versie van iemand anders naar het sollicitatiegesprek sturen.
De Amerikaanse zaak laat zien hoe groot dat kan worden. Volgens de aanklacht solliciteerden IT'ers uit Noord-Korea van 2019 tot medio 2025 op thuiswerkfuncties met gestolen of verzonnen identiteitsdocumenten, en deden ze via VPN's alsof ze in de Verenigde Staten woonden. Tussenpersonen ontvingen de laptops die de bedrijven opstuurden, installeerden software om ze op afstand te bedienen en stuurden het loon door. De FBI deed eind september huiszoekingen bij meer dan veertig woningen in Texas die als zo'n laptopfarm dienden of daarvan verdacht werden, en nam ongeveer 187 laptops en andere apparaten in beslag. Veertien mensen zijn aangeklaagd. Het gaat om beschuldigingen: niemand is nog veroordeeld.
In de bekendmaking staat niet dat er in deze zaak deepfakes zijn gebruikt. Dat er met beeld en stem geknoeid wordt, staat wel in eerdere waarschuwingen. De FBI meldde in juni 2022 dat bij sollicitaties voor thuiswerkfuncties in IT en software stemvervalsing opdook, en dat de lippen van de persoon in beeld niet helemaal gelijk liepen met het geluid. Het Duitse Bundesamt für Verfassungsschutz schreef in 2024 dat sollicitatiefoto's soms met AI gemaakt zijn.
Nederland deed op 31 juli 2026 mee aan een gezamenlijke waarschuwing van elf landen, waaronder de Verenigde Staten, Duitsland en Frankrijk. Daarin staat dat deze IT'ers steeds vaker AI inzetten om hun identiteit te verhullen.
Hoe herken je een nepkandidaat in een videogesprek?
Kijk niet alleen naar het beeld. De signalen die de elf landen en de Duitse veiligheidsdienst noemen, gaan vooral over dingen die niet bij elkaar passen.
Het gezicht en de stem. Beeld dat bewerkt of kunstmatig gemaakt lijkt, een gezicht dat niet past bij de foto op het identiteitsbewijs, of lippen die niet gelijk lopen met wat je hoort.
Wie er aan de andere kant zit. Een kandidaat die een videogesprek weigert, of een account waarbij je afhankelijk van het tijdstip met iemand anders lijkt te praten, omdat deze IT'ers in teams werken. Het Bundesamt raadt aan te letten op oogbewegingen en lange pauzes die erop wijzen dat iemand antwoorden voorleest.
Het cv en de profielen. Een opleiding in het ene land en alleen werkervaring in een heel ander, profielen op sociale media die niet bij het cv passen, of meerdere profielen met dezelfde naam en andere foto's.
Geld en spullen. Een tarief onder de markt, de vraag om in cryptovaluta of via de rekening van een ander betaald te worden, en een afleveradres voor de laptop dat steeds wisselt.
Een signaal alleen zegt weinig. Een haperende verbinding of een scherp tarief hoort bij heel veel gewone kandidaten. De internationale waarschuwing zegt het zelf: pas als meerdere kenmerken samenkomen, is er reden om verder te kijken.
Hoe controleer je de identiteit van een kandidaat op afstand?
Voor een werknemer heb je in Nederland al een vast moment. Voordat iemand in dienst komt, stel je de identiteit vast met het originele document, en je bewaart een kopie tot vijf jaar na het jaar waarin de werknemer vertrekt. Die stap blijft bij jou als werkgever liggen, net als de VOG, ook als een bureau de werving doet. Hoe wij de stappen van intake tot aanname verdelen, staat bij onze werkwijze.
Wie volledig op afstand werft, laat dat moment makkelijk verwateren tot een scan in de mail. Daar zit het gat. Drie gewoonten maken het kleiner.
Zie de persoon een keer echt. Het Bundesamt raadt aan sollicitatiegesprekken in persoon of via video te voeren, en de internationale waarschuwing vraagt platforms die werk bemiddelen om gesprekken in persoon. Vraag de kandidaat het originele identiteitsbewijs te laten zien voordat de eerste werkdag begint, liefst op kantoor.
Controleer bij de bron. Laat diploma's bevestigen door de instelling die ze heeft afgegeven, met contactgegevens die je zelf hebt opgezocht en niet uit het cv haalt. Dat advies komt van het Bundesamt für Verfassungsschutz. Eerdere werkgevers benader je op dezelfde manier, zoals bij referenties checken en een VOG vragen.
Stuur de laptop naar het juiste adres. Lever werkspullen alleen af op het adres uit het identiteitsbewijs, en zorg dat een nieuwe medewerker niet zelf software voor bediening op afstand kan installeren. De FBI raadde in oktober 2026 aan de identiteit ook na de start te blijven controleren, niet alleen tijdens de werving.
Werf je veel functies op afstand tegelijk, richt het proces dan een keer goed in. Ook als je de werving uitbesteedt via RPO, spreek je vooraf af wie de identiteit controleert en op welk moment.
Wat vragen werkgevers ons over nepsollicitanten?
Speelt dit ook in Nederland?
Nederland deed mee aan de internationale waarschuwing van 31 juli 2026, en het Bundesamt für Verfassungsschutz schreef al in 2024 dat ook Duitse bedrijven met deze IT'ers hadden gewerkt. Een Nederlands aantal is ons niet bekend: we hebben geen publicatie gevonden die het telt. Het risico zit vooral bij functies die volledig op afstand worden gedaan.
Mag ik een kopie van het identiteitsbewijs van een sollicitant vragen?
Nee, niet tijdens de sollicitatie. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens mag je dan geen kopie, scan of foto vragen of maken, omdat je gegevens krijgt die je in die fase niet nodig hebt, zoals de pasfoto en de nationaliteit. Je mag wel vragen het originele document te laten zien. Meer over hoe wij met gegevens van kandidaten omgaan, staat bij data en privacy.
Geldt dit alleen voor IT-functies?
Vooral, maar de werkgevers zelf zitten in veel sectoren. De Amerikaanse zaak raakte bedrijven in de zorg, communicatie, IT-ondersteuning, retail en industrie. De waarschuwing van 2026 noemt websites, apps, software en blockchain als werk dat gezocht wordt. Wat de functies gemeen hebben: ze worden volledig op afstand gedaan.
Moet ik mijn recruitmentbureau hiernaar vragen?
Ja, als het bureau voor functies op afstand werft. Vraag wie de identiteit van kandidaten controleert, op welk moment en met welk document, en of iemand de kandidaat ooit in persoon heeft gezien. Welke vragen je verder aan een bureau stelt, lees je bij een werving- en selectiebureau kiezen.
SocialFind werft voor werkgevers die structureel mensen nodig hebben en schreef dit artikel op basis van de bekendmaking van het Amerikaanse ministerie van Justitie, de internationale waarschuwing van 31 juli 2026, de waarschuwingen van de FBI en het Bundesamt für Verfassungsschutz en de regels van de Rijksoverheid en de Autoriteit Persoonsgegevens, nagekeken op 6 november 2026. Wil je zulke artikelen in je mail, schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.
Onze nieuwsbrief
Wat wij tegenkomen in ons werk voor werkgevers, kort samengevat in één mail: nieuwe artikelen, cijfers over de arbeidsmarkt en wat daar praktisch uit volgt.