Wat verandert de Zelfstandigenwet voor het inhuren van zzp'ers?

Op 1 oktober 2026 zette minister Aartsen van Werk en Participatie de Zelfstandigenwet in internetconsultatie. Het voorstel voegt twee leden toe aan artikel 610 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, het artikel dat zegt wanneer er een arbeidsovereenkomst is. De nieuwe leden zeggen het omgekeerde: wanneer er in ieder geval geen gezag is, en dus als zelfstandige gewerkt kan worden.

De zelfstandigentoets kijkt naar de persoon. Drie dingen tellen. De zzp'er heeft in het vorige en het lopende kalenderjaar samen voor minstens drie opdrachtgevers gewerkt. Hij besteedt jaarlijks een minimumbedrag aan voorzieningen tegen ondernemersrisico's, zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen of een aansprakelijkheidsverzekering. En hij heeft de basis op orde: een inschrijving bij de KVK, een btw-nummer, een zakelijke rekening, eigen facturen en een betalingstermijn voor klanten.

De werkrelatietoets kijkt naar de opdracht zelf. Beide partijen willen buiten een arbeidsovereenkomst werken. De zzp'er bepaalt hoe het werk wordt gedaan; jij als opdrachtgever mag zeggen wat er moet gebeuren, niet hoe. Hij bepaalt zelf zijn werktijden en werkplek, behalve bij werk dat alleen op een vaste plek of op een vast moment kan. En hij werkt voor eigen rekening en risico: hij kan winst maken en loopt financieel risico.

Volgens de memorie van toelichting ligt de eerste beoordeling bij de opdrachtgever en de zzp'er samen. De zelfstandigentoets kun je zelf niet zien, want het aantal opdrachtgevers en de verzekeringen van een zzp'er staan in zijn administratie, niet in de jouwe. Het kabinet verwacht dat opdrachtgevers daarom om een schriftelijke onderbouwing gaan vragen, en raadt dat ook aan, om latere discussies te voorkomen. Leg die onderbouwing vast in je personeels- of inhuuradministratie.

Het kabinet werkt daarnaast aan een vrijwillige derdenverklaring, af te geven door bijvoorbeeld de accountant of belastingadviseur van de zzp'er. Die verklaring heeft geen wettelijke status en geldt alleen voor de zelfstandigentoets. De werkrelatietoets blijft jouw eigen verantwoordelijkheid, want jij bepaalt mee hoe de opdracht in de praktijk loopt.

Bij langlopende opdrachten moet je periodiek nagaan of nog aan beide toetsen wordt voldaan. Een interim recruiter die een jaar lang op jouw kantoor zit, op jouw tijden werkt en jouw werkwijze volgt, haalt de werkrelatietoets waarschijnlijk niet, hoe goed zijn administratie ook is. Wil je weten welke vorm van inhuur bij je werving past, dan helpt de vergelijking tussen RPO en een interim recruiter of tussen RPO en detachering.

Voorlopig verandert er niets aan de regels. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028, mits het uitvoerbaar is. Tot die tijd beoordelen de Belastingdienst en de rechter een arbeidsrelatie op alle omstandigheden samen. De Belastingdienst handhaaft daar sinds 1 januari 2025 weer op, en volgens de memorie van toelichting daalt het aantal zzp'ers sinds 2024.

Er komt wel eerder iets bij. Op 31 december 2026 treedt het rechtsvermoeden op basis van een uurtarief in werking. Krijgt een werkende minder betaald dan dat tarief, dan kan hij een arbeidsovereenkomst inroepen en moet de opdrachtgever aantonen dat er geen is. Volgens het kabinet kun je daarvoor straks ook de criteria van de Zelfstandigenwet gebruiken.

Het is dus verstandig om nu al te kijken hoe je zzp'ers inhuurt. Welke functies vul je met zelfstandigen, hoe lang lopen die opdrachten en wie bepaalt de werkwijze? Neem die vragen op in je proces van intake tot aanname, zoals bij recruitment operations, en niet pas bij het tekenen van de overeenkomst. Huur je iemand in die net bij een concurrent vandaan komt, kijk dan ook naar een concurrentiebeding.

Wanneer gaat de Zelfstandigenwet in?

Het kabinet mikt op 1 januari 2028, mits de uitvoering dat toelaat. Na de consultatie volgen nog het advies van de Raad van State en de behandeling in de Tweede en Eerste Kamer. Er komt volgens het concept geen overgangsrecht: zodra de wet ingaat, geldt hij direct, ook voor opdrachten die dan al lopen. Tot die tijd gelden de huidige regels.

Is een zzp'er die niet aan de toetsen voldoet automatisch in loondienst?

Nee. Haalt een opdracht een van beide toetsen niet, dan is er alleen geen zekerheid op basis van de Zelfstandigenwet. De arbeidsrelatie wordt dan beoordeeld zoals nu, op alle omstandigheden van het geval. Daar kan uitkomen dat het een arbeidsovereenkomst is, maar ook dat iemand gewoon als zelfstandige werkt. De wet beschrijft dus alleen de veilige haven, niet de grens.

Telt een opdracht via een bemiddelaar als aparte opdrachtgever?

Dat hangt af van de vorm. Brengt een bemiddelaar of platform alleen vraag en aanbod bij elkaar en sluit de zzp'er de overeenkomst met de klant zelf, dan telt elke klant als opdrachtgever. Werkt de zzp'er voor de bemiddelaar bij diens klanten, dan telt alleen de bemiddelaar, ongeacht het aantal klanten. Juist over dit punt stelt het ministerie in de consultatie een aparte vraag. Een uitzendkracht valt hier niet onder: die is in dienst van het uitzendbureau, zoals je ook leest bij RPO en een uitzendbureau.

Hoe hoog wordt het minimumbedrag voor voorzieningen?

Dat staat nog niet vast. Het bedrag komt in een algemene maatregel van bestuur en wordt daarna jaarlijks aangepast. Het ministerie gebruikt de internetconsultatie om een geschikte hoogte op te halen en vraagt ook welke voorzieningen nog op de lijst ontbreken. Ga dus niet uit van een bedrag dat je elders leest, zolang het niet in die maatregel staat.

SocialFind schreef dit artikel op basis van het nieuwsbericht van de Rijksoverheid van 1 oktober 2026, de consultatiepagina en de concept wettekst en memorie van toelichting van de Zelfstandigenwet, nagekeken op 8 oktober 2026. Het is geen juridisch advies; het voorstel kan na de consultatie nog veranderen. Wil je zulke artikelen in je mail, schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief.